روش تشخیص طلا از بدل؛ روش های خانگی بدون نیاز به ابزار خاص
زمانی که یک قطعه طلا خریده یا هدیه گرفته اید، ممکن است به دلایلی چون اطمینان از حفظ ارزش سرمایه، تردید در کیفیت زیورآلات یا موارد دیگر، بخواهید در خانه و بدون ابزار خاص، از طلا یا بدل بودن آن مطمئن شوید. “تشخیص طلا از بدل” در خانه و بدون ابزار، اگرچه 100 درصد قطعیت ندارد، اما می تواند به عنوان بررسی اولیه و حداقلی استفاده شود.
توجه: برخی از این روش ها ممکن است به زیورآلات بدلی آسیب برسانند یا موجب تغییر رنگ آن ها شوند. هم چنین طلا با عیار پایین نیز ممکن است واکنش های متفاوتی نشان دهد. با آگاهی از این موارد اقدام به تست طلای خود کنید.
اصول کلی تشخیص طلا (ویژگی های طلا)
چه به طور خانگی بخواهید طلای خود را بررسی کنید و چه به صورت آزمایشگاهی، اصول کلی تشخیص، بر اساس خواص فیزیکی و شیمیایی منحصر به فرد فلز طلاست. مبنای تمام روش ها بر اساس این ویژگی هاست، اما میزان اطمینان و قابلیت بررسی در خانه و آزمایشگاه باهم تفاوت دارند. برای آن که با روش های خانگی و بدون نیاز به ابزار خاص نیز بتوانید طلا را از بدل تشخیص دهید، ویژگی های اصلی طلا یا همان اصول کلی تشخیص طلا را بررسی می کنیم.
چگالی بالای طلا
طلا ذاتا یک فلز سنگین است. چگالی طلای خالص (طلای 24 عیار) حدود 19.3 گرم بر سانتی متر مکعب است، که از فلزات رایج که در بدلیجات استفاده می شود بسیار بالاتر است. بنباراین، بررسی چگالی یکی از اصول تشخیص طلاست. توجه کنید که طلای 18 عیار چگالی کمتری از 24 عیار دارد و به همین ترتیب، طلا با عیارهای کمتر نیز چگالی کمتری از 18 عیار دارند. برای آشنایی بیشتر با خلوص طلا، “طلای 18 عیار بخریم یا 24 عیار” را بخوانید.
خاصیت نجیب بودن طلا
این مورد از ویژگی های شیمیایی طلاست. طلا، یک فلز نجیب است به این معنی که نسبت به بسیاری از مواد شیمیایی رایج مقاوم بوده و دچار خوردگی، زنگ زدگی یا کدر شدن نمی شود. اسید ها و مواد قلیایی مانند سرکه، آبلیمو و آمونیاک تأثیری بر طلا نمی گذارند.
خاصیت غیرمغناطیسی
از نظر خواص مغناطیسی، طلا یک فلز دیا مغناطیس است؛ یعنی هیچ گونه خاصیت مغناطیسی نداشته و توسط آهنربا جذب نمی شود. از این اصل نیز برای تشخیص طلا از بدل استفاده می شود. طلای خالص و آلیاژ های طلا با عیار بالا، به آهنربا جذب نمی شوند.
خاصیت چکش خواری
طلا به خودی خود، یک فلز نرم و انعطاف پذیر است که در اصطلاح به این ویژگی چکش خواری گفته می شود. طلای خالص (24 عیار) بسیار نرم و چکش خوار بوده و می توان آن را بدون شکستن به صورت ورقه یا مفتول درآورد. اگرچه، برای ساخت جواهرات و زیورآلات طلا، معمولا از آلیاژهای دیگر هم استفاده می شود تا شکنندگی کم شده و مقاومت بالا رود.
پایداری رنگ و ظاهر
طلای اصل در شرایط عادی یعنی در تماس با پوست، هوا و آب، دچار تغییر رنگ یا کدر شدن نمی شود. اگرچه این مورد به مرور زمان در مورد زیورآلات مشخص می شود، اما از ویژگی های طلا این است که با گذشت زمان و در اثر تماس یا سایش، تغییر رنگ ندارد.
روش های خانگی تشخیص طلا
به منظور تشخیص طلا از بدل در خانه و بدون ابزار، می توان برخی از ویژگی های گفته شده را با روش های ساده سنجید. رایج ترین و آسان ترین این روش ها را مرور می کنیم.
تست های فیزیکی و ظاهری تشخیص طلا از بدل
در نظر داشته باشید که این روش ها بیش از آن که بر طلا بودن شی ء تأکید داشته باشند و آن را قطعی مشخص کنند، طلا نبودن آن را نشان می دهند.
بررسی ظاهری و کد حک شده
یک راه بسیار آسان و سریع، که می توانید در زمان خرید طلا بررسی کنید، بررسی ظاهری از نظر کیفیت، درخشندگی، رنگ و البته کد حک شده است. اگرچه این روش صد درصد نیست، اما می تواند به عنوان روش سریع اولیه استفاده شود. اگر طلا را از یک طلافروشی یا سایت خرید طلا معتبر تهیه کنید، طلا حتما دارای کد شناسایی حک شده است.
تست آهنربا
این تست نیز از آسان ترین روش های فیزیکی است. کافیست یک آهنربای قوی را نزدیک به شی ء طلا بگیرید. اگر قطعه جذب نشده و هیچ واکنشی نداشته باشد، احتمالا طلا یا یکی از فلزات غیرمغناطیسی دیگر است. اما اگر قطعه به آهنربا جذب شد، مطمئنا طلا نیست.
تست چگالی آب
همانطور که گفتیم طلا بسیار چگال بوده و وزن بالایی دارد. می توانید یک ظرف پر از آب بردارید و قطعه طلا را درون آن بیندازید. طلا به دلیل چگالی بالا، کاملا در کف ظرف فرو رفته و دچار زنگ زدگی یا تغییر رنگ نیز نمی شود. اما بدلیجات یا روی آب می مانند یا با سرعت کم و مقدار کمتری فرو می روند.
تست خراش روی سرامیک یا سنگ
دقت کنید که این تست مقداری خراش روی قطعه ایجاد می کند، بنابراین باید با احتیاط انجام شود. در این روش، قطعه طلا را به آرامی روی سطح سرامیکی (بدون لعاب) یا سنگ بکشید. اگر رد به جا مانده طلایی رنگ بود، قطعه مورد نظر طلاست. در صورتی که رد به جا مانده سیاه باشد، قطعه به احتمال قوی بدل است.
تست های شیمیایی خانگی تشخیص طلا از بدل (با احتیاط)
این تست ها باید با در نظرگیری این گزاره انجام شوند که در صورت طلا نبودن قطعه، امکان آسیب جدی به آن ها وجود دارد. همچنین دقت کنید که تست های گفته شده فقط با این مواد انجام شوند، مواد دیگر مانند اسید های قوی تر، می توانند به طلا نیز آسیب برسانند.
تست با سرکه
طلا در برابر اسیدهای ملایم مقاوم است. برای تشخیص طلا از بدل، می توانید چند قطره سرکه سفید را روی قسمت کوچکی از قطعه بریزید و یا به مدت 5 تا 15 دقیقه شی را در ظرفی از سرکه قرار دهید. طلای اصل در چنین شرایطی تغییر رنگ نداده و هیچ واکنشی نشان نمی دهد.
اما بدل یا زیورآلاتی که فقط آبکاری طلا شده باشند، ممکن است سیاه یا تیره شوند.
تست با وایتکس
این روش نسبت به سرکه قوی تر بوده و باید با احتیاط زیادی انجام شود. به منظور تست مقداری سفیدکننده کلر دار را روی گوشه ای از طلا ریخته و چند دقیقه صبر کنید. طلای اصل تغییر رنگ نمی دهد، یا فقط کمی به قرمزی یا قهوه ای متمایل می شود. اما فلزات بدل یا آبکاری شده، سیاه و تیره می شوند.
تست با ید یا آمونیاک
این روش خانگی که در برخی کارگاه ها هم به کار می رود نیز از تست های شیمیاییست. بدین منظور می توانید آمونیاک خانگی یا محلول ید (معمولا تنتور ید که در داروخانه ها وجود دارد) تهیه کنید. قطره کوچکی از ید یا آمونیاک را با استفاده از گوش پاک کن به سطح شی بمالید. اگر قطعه مورد نظر، دچار تغییر رنگ شده و سیاه یا تیره شد، بدل یا نقره است، اما طلای اصل و فلزات گرانبها مثل پلاتین و پالادیوم، واکنش نشان نمی دهند و رنگ آن ها ثابت می ماند.
نکات مهم در تشخیص طلا از بدل
- روش های گفته شده که روش های خانگی بودند، برای غربالگری اولیه مناسبند و 100 درصد قطعی نیستند.
- بررسی با این روش ها در مواردی که روکش طلا (آبکاری) با کیفیت و ضخامت بالایی انجام شده باشد، دشوار است.
- بدل های غیرمغناطیسی مانند مس و برنج نیز به آهنربا نمی چسبند، بنابراین تست آهنربا به تنهایی کافی نیست.
- روش هایی مانند خراشیدن روی سرامیک می توانند مقداری به طلای شما آسیب برسانند.
بهترین روش تشخیص طلا از بدل
اگر نیاز دارید به صورت قطعی و کامل از اصل بودن طلای خود مطمئن شوید، تنها راه قطعی و بهترین راه، روش تخصصی آن است با دستگاه های خاص و بدون تخریب انجام می شود.
بدین منظور از “دستگاه طیف سنجی فلورسانس پرتو ایکس” استفاده می شود، که ترکیبات شیمیایی دقیق عنصر را با دقتی بالا مشخص می کند. این روش تخصصی ترین و بهترین روش است، اما در طلاسازی های معتبر و بزرگ انجام می شود.
روش های رایج و نیمه تخصصی نیز وجود دارند، از جمله تست سنگ محک و تیزاب که روش سنتی طلافروشی ها و کارگاه های طلاسازی است.
به طور کلی، اولین و ساده ترین اقدامی که برای خرید طلای اصل باید انجام دهید، انتخاب یک فروشگاه معتبر و دارای مجوز مانند فروشگاه طلامد است.